Begeleid hardop lezen van teksten bevordert technisch lezen en leesplezier

Tussen 2009 en 2011 zijn op scholen in Almere en Lelystad twee experimenten uitgevoerd. Ze hadden tot doel vast te stellen of de methodiek begeleid hardop lezen van teksten een effectieve remediërende aanpak  is voor zwakke lezers in de leerjaren 4 tot en met 6. Begeleid hardop lezen houdt in dat een leerling een tekst hardop leest, terwijl een ervaren lezer meeleest, stimuleert, controleert en corrigeert. In het eerste experiment is de methodiek één-op-één aangeboden, in het tweede experiment in groepjes van drie leerlingen tegelijk. Het Kohnstamm Instituut deed het onderzoek in het kader van de regeling Onderwijs Bewijs.

Individueel of in groepjes


Begeleid hardop lezen van teksten helpt, zo is de uitkomst van beide experimenten. Het helpt voor technisch lezen en voor leesplezier. Een belangrijke nevenbevinding is dat deze vorm van leeshulp zowel individueel als groepsgewijs kan worden ingezet. Leeshulp aan groepjes van drie leerlingen tegelijk is gemiddeld genomen even effectief als individuele leeshulp. Dat geldt óók als het leesniveau van de leerlingen in het groepje enigszins uiteen loopt. Het is dus geen bezwaar als leerlingen twee tot drie avi-niveaus verschillen.

Maatwerk


Vanzelfsprekend moet het bieden van leeshulp maatwerk zijn. In de beide experimenten hebben de leerlingen 48 leessessies gehad, overeenkomend met een totaal van 16 uur (in experiment 1) en 24 uur (in experiment 2). Voor sommige leerlingen bleek deze dosis voldoende om de achterstand ten opzichte van leeftijdgenoten weg te werken. Andere leerlingen hebben dan nog steeds een achterstand. Om de lengte van de hulpperiode te bepalen is het nodig om regelmatig de vorderingen te meten.

Vroeg interveniëren loont


De uitkomsten van het onderzoek ondersteunen het belang van tijdige interventie. Hoe langer met leeshulp gewacht wordt, des te groter wordt de achterstand en des te langer zal leeshulp geboden moeten worden om de achterstand weg te werken. Daar komt nog bij dat achterstanden voor de leerlingen erg demotiverend zijn. Het is dus beter om al leeshulp bieden in leerjaar 4 dan in leerjaar 5 of 6.

Meer leesplezier


Een onverwachte uitkomst is dat leerlingen als gevolg van de leeshulp meer leesplezier krijgen. Dat was niet het directe doel van de leeshulp, maar deze bevinding is toch van waarde. Immers, naarmate leerlingen meer plezier in lezen hebben, pakken ze uit zichzelf vaker een boek of een andere tekst. Zo ontstaat een productieve cirkel, omdat meer lezen tot beter lezen leidt.

Meer informatie

Samenvatting interim-rapportage, overzicht publicaties en lesmateriaal.
Rapport ##, ISBN 90-6813-##. Amsterdam: Kohnstamm Instituut. 
download

Contactpersoon

Ron Oostdam, R.J.Oostdam@uva.nl

Zie ook

Blok, H., Boendermaker, C., & Oostdam, R. (2011). 

Begeleid hardop lezen, een effectieve methodiek voor zwakke lezers (handleiding voor de schoolpraktijk). 

Lectoraat Maatwerk Primair, Pabo Almere
download



Blok, H., Oostdam, R., & Boendermaker, C. (2011). 

Begeleid hardop lezen; effectieve interventie voor achterblijvende lezers.
JSW, maart 2011, 32-35



Blok, H., Oostdam, R., & Boendermaker, C. (2011). 

Leeshulp 4 – 6; groepsgewijze leeshulp aan zwakke lezers (onderzoeksrapportage). 

Lectoraat Maatwerk Primair, Pabo Almere 
download



Oostdam, R., Blok, H., & Boendermaker, C. (2011). 

Zwakke lezers effectief helpen met begeleid hardop lezen. 
Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 50, 574-583

Trefwoorden

primair onderwijs, technisch lezen, remediëring, zwakke lezers, leesplezier, begeleid hardop lezen van teksten, evidence-based, Onderwijs Bewijs